Standardy GS1 a EUDR: jak spełnić wymogi rozporządzenia o wylesianiu  

Rozporządzenie EUDR stawia przed firmami bardzo konkretne wymagania: trzeba wykazać, że produkty wprowadzane na rynek UE nie przyczyniają się do degradacji lasów. Nowe obowiązki to konieczność zebrania, uporządkowania i udostępnienia dużej ilości danych – o produktach, ich pochodzeniu oraz drodze, jaką przeszły w łańcuchu dostaw. 

Problem polega na tym, że w wielu organizacjach te informacje już istnieją, ale są rozproszone: część w systemach ERP, część w arkuszach, część w dokumentach od dostawców. EUDR (ang. European Union Deforestation Regulation) nie oznacza więcej „papierologii”, ale wymaga spójnych danych, które da się połączyć w jedną historię produktu. 

Właśnie tutaj pojawiają się standardy GS1, które pozwalają przygotować firmę do spełnienia wymagań EUDR i bezpiecznie dzielić się danymi w całym łańcuchu dostaw.  

Czym jest EUDR? – Akademia Cyfryzacji GS1 Polska 

Fundament rozporządzenia EUDR – traceability w praktyce  

Wyobraź sobie sytuację: Twój towar stoi na granicy albo czeka na przyjęcie do dużej sieci handlowej. Pada pytanie o konkretny obszar, z którego pochodził surowiec – na przykład kakao, soja czy olej palmowy. Jeśli jedyną odpowiedzią jest zestaw faktur i deklaracji w PDF‑ach to już nie wystarczy. 

EUDR to zagadnienie istotne zarówno dla dużych organizacji, jak i małych firm, które coraz częściej są ogniwem globalnych dostaw. Oznacza konieczność wdrożenia traceability, czyli możliwości śledzenia produktów od ich źródła do odbiorcy końcowego. W krótkich i prostych łańcuchach dostaw da się to ustalić ręcznie. W skali globalnej – już nie. Bez jednoznacznych identyfikatorów i wspólnych zasad zapisu danych informacje nie mogą być sprawnie przekazywane. Standardy GS1 porządkują ten obszar w całym łańcuchu wartości, bo pozwalają połączyć: 

• dane podstawowe o produkcie, 
• dane transakcyjne (kto, komu, kiedy), 
• dane o zdarzeniach, czyli co faktycznie działo się z towarem na kolejnych etapach. 

To właśnie z tych elementów powstaje wiarygodna historia produktu wymagana przez EUDR. 

Identyfikacja – fundament zgodności z EUDR  

Pierwszym obszarem, w którym standardy GS1 wspierają realizację EUDR, jest identyfikacja. Aby systemy komputerowe w różnych krajach mogły porozumiewać się bezbłędnie, ważne jest, aby używać unikalnych kluczy identyfikacyjnych:  

• GTIN (Globalny Numer Jednostki Handlowej): Pozwala powiązać konkretny produkt (np. konkretny rodzaj kawy) z jego cyfrową historią. 
• GLN (Globalny Numer Lokalizacyjny): Za pomocą tego numeru oznaczysz nie tylko swoją firmę, ale konkretne lokalizacje – od magazynu po działkę rolną, z której pochodzi surowiec. 
• SSCC (Seryjny Numer Jednostki Logistycznej): Dzięki niemu dokładnie wiesz, gdzie jest Twoja paleta w transporcie i co się na niej znajduje. 

Zapewniają spójne powiązanie produktu z jego historią, uczestnikami łańcucha dostaw i lokalizacjami, stanowiąc punkt wyjścia do dalszej analityki.  

Gromadzenie danych w łańcuchu dostaw 

Sam numer niczego jeszcze nie załatwia. Dane muszą być zapisane w taki sposób, aby dało się je szybko odczytać i automatycznie przetworzyć. Dlatego ważne jest nie tylko, co identyfikujemy, ale też jak te informacje zapisujemy i udostępniamy. 

Wybór nośnika zależy od tego, ile informacji musisz przekazać: 

• Kody 1D i 2D – tradycyjne liniowe kody kreskowe lub kody dwuwymiarowe, jak QR z GS1 Digital Link czy Data Matrix. Te drugie zyskują na znaczeniu, bo mieszczą znacznie więcej danych na małej powierzchni. 
• GS1 Digital Link – rozwiązanie, które pozwala zakodować w 2D odnośnik do zasobu online. Po zeskanowaniu partner handlowy lub organ kontrolny może uzyskać dostęp do aktualnych danych: certyfikatów, deklaracji czy informacji o pochodzeniu. 
• RFID – znaczniki radiowe, które umożliwiają błyskawiczny odczyt całych partii towaru jednocześnie, bez konieczności skanowania każdego pudełka z osobna. 

Dzięki nim informacje wymagane przez regulację są dostępne w uporządkowanej, cyfrowej formie, bez potrzeby tworzenia dodatkowych, niestandardowych oznaczeń. 

Udostępnianie danych wśród partnerów biznesowych 

EUDR to gra zespołowa. Dane muszą krążyć między Tobą a Twoimi partnerami handlowymi. GS1 porządkuje ten proces: dzieli dane na statyczne (podstawowe informacje) i dynamiczne (zdarzenia i transakcje).  

Do udostępniania danych możesz wykorzystać: 

• Komunikaty EDI: Służą do wymiany dokumentów, jak faktury czy awiza wysyłki.  
• GDSN: Globalna sieć, która dba, by Twoi partnerzy zawsze mieli aktualne dane podstawowe o Twoich produktach. 
• EPCIS: Standard zapisu zdarzeń. To tutaj „odnotowujesz” np. moment przetworzenia partii surowca w gotowy wyrób. 
• Platforma eProdukty: Baza, gdzie w każdej chwili można zweryfikować poprawność numerów GTIN i GLN. 

Dzięki temu systemowi informacje nie giną w e-mailach. Wszystko jest spójne, przejrzyste i gotowe do raportowania do unijnego systemu EUDR. 

Przykładowy schemat przepływu informacji w łańcuchu dostaw 

Zobacz, jak dane o Twoich partiach towaru i deklaracjach EUDR mogą wędrować przez łańcuch dostaw przy użyciu standardów GS1:  

1. Zapisujesz dane partii w swojej bazie danych. 

2. Tworzysz deklarację należytej staranności w systemie UE, gdzie otrzymujesz numery referencyjny (DDR*) i weryfikacyjny (DDV**). 

3. Rejestrujesz GTIN i dane podstawowe produktu w GS1 Registry Platform. 

4. Wysyłasz fizyczną przesyłkę (oznaczoną GTIN i numerem partii) do swojego odbiorcy. 

5. Równolegle przesyłasz do odbiorcy wiadomość EDI, w której zawarte są już numery DDR i DDV. 

6. Twój odbiorca wyszukuje rozszerzone dane produktu (np. przez platformę eProdukty), a dzięki otrzymanym od Ciebie kodom DDR i DDV uzyskuje natychmiastowy dostęp do deklaracji w systemie UE. 

7. Twój odbiorca powtarza proces dla swoich klientów. Tworzy nową deklarację i powiązuje ją z Twoimi danymi. 

* DDR (numer referencyjny): Numer deklaracji należytej staranności. Może być udostępniany partnerom lub organom w celu uzyskania dostępu do informacji. Służy również do powiązania informacji dotyczących tego samego produktu w całym łańcuchu dostaw.  

** DDV (numer weryfikacyjny): Unikalny kod zabezpieczający, który działa jak hasło. Jest niezbędny do uzyskania przez uprawnione organy dostępu do szczegółowych informacji zawartych w deklaracji należytej staranności. 

Podsumowanie: standardy GS1 a EUDR  

EUDR pokazuje jasno: dziś zgodność regulacyjna to przede wszystkim kwestia przepływu danych, a nie dokumentów. Firmy, które nie uporządkują informacji o produktach, pochodzeniu i przepływie towarów, będą miały coraz większy problem z wykazaniem zgodności z prawem. 

Standardy GS1 tworzą spójny ekosystem, który pomaga firmom spełniać wymogi EUDR, wspiera zrównoważony rozwój i budowanie zrównoważonej przyszłości. Dzięki połączeniu unikalnych identyfikatorów (GTIN, GLN, SSCC) z nowoczesnymi technologiami przesyłu danych (EDI, Digital Link) możesz nie tylko uniknąć kar, ale przede wszystkim zbudować efektywny i bezpieczny łańcuch dostaw.