System kaucyjny (DRS) w Polsce – co oznacza dla podmiotów wprowadzających napoje?
01 sierpnia 2025
Z początkiem października 2025 roku Polska dołączy do krajów, w których działa system kaucyjny (DRS). Zgodnie z ustawą za jego funkcjonowanie będą odpowiadać wprowadzający napoje do obrotu – czyli w głównej mierze producenci, ale również sieci handlowe, które oferują napoje pod marką własną. W tym artykule przyglądamy się, co DRS oznacza właśnie dla tej grupy.
Najważniejsze informacje
- System kaucyjny to rozwiązanie, które zachęca do zwrotu opakowań dzięki obowiązkowej kaucji.
- W Polsce zacznie działać od 1 października 2025 roku.
- Za ten system będą odpowiadać: wprowadzający napoje, sieci handlowe, operatorzy systemu oraz konsumenci.
- Podmioty wprowadzające napoje będą musiały m.in. znakować opakowania, doliczać i rozliczać kaucję oraz finansować system.
- Okres przejściowy pozwala wprowadzać nowe obowiązki stopniowo – do końca 2025 roku.
System kaucyjny (DRS, ang. Deposit Return System) to mechanizm, w którym na określone w ustawie opakowania po napojach nakładana jest kaucja. Konsument płaci ją przy zakupie produktu i odzyskuje po zwróceniu pustego opakowania.
W teorii brzmi to prosto. W praktyce za efektywnym/prawidłowym działaniem systemu stoi dobrze zaplanowany łańcuch współpracy. Dla Ciebie jako wprowadzającego napoje do obrotu dostosowanie się do DRS to nie tylko naniesienie oznaczeń na opakowaniach.
Najczęściej zadawane pytania o system kaucyjny (DRS) – Akademia Cyfryzacji GS1 Polska
Czy moje opakowania będą objęte systemem kaucyjnym?
Nie każdy podmiot wprowadzający napoje będzie objęty zmianami. Ze względów sanitarnych z systemu kaucyjnego zostały wyłączone opakowania na mleko, kefiry, jogurty pitne i inne produkty mleczne.
DRS będzie dotyczył:
- butelek jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych o pojemności do 3 litrów,
- puszek metalowych o pojemności do 1 litra,
- butelek szklanych wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra.
Jeśli jesteś producentem lub importerem napojów w tych opakowaniach, będziesz podlegał nowym przepisom. Co więcej, jeśli samodzielnie odbierasz od klientów butelki szklane wielokrotnego użytku – również jesteś ujęty w systemie jako tzw. wprowadzający bezpośrednio.
Jakie obowiązki czekają na mnie w systemie kaucyjnym?
Oznaczenie opakowań
Na każdym opakowaniu objętym systemem kaucyjnym musisz umieścić czytelne oznaczenia informujące o przyznanej kaucji oraz o jej wysokości.
Pobieranie kaucji
Jako producent wprowadzasz na rynek produkty, do których doliczona jest kaucja. Kaucja ta jest przekazywana dalej w łańcuchu dostaw – od Ciebie do hurtowników i sprzedawców detalicznych. To oni sprzedają produkt konsumentowi końcowemu.
Dzięki temu kaucja jest uwzględniona na każdym etapie dystrybucji. Umożliwia to prawidłowe rozliczenie zwrotów opakowań i zwrot kaucji konsumentowi.
Współpraca z operatorem systemu
Operator systemu koordynuje cały proces zwrotu i rozliczeń kaucji. Twoim zadaniem jest współpraca z operatorem oraz siecią punktów zbierających opakowania, aby zapewnić płynny przepływ informacji, płatności i opakowań.
Z jakimi kosztami muszę się liczyć?
Jeśli wprowadzasz na rynek napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym, musisz przygotować się na pokrycie konkretnych kosztów związanych z jego funkcjonowaniem.
Oto, co będziesz finansować:
- zbieranie opakowań i odpadów opakowaniowych, by osiągnąć wymagany poziom selektywnego zbierania*,
- odbiór opakowań z punktów zbiórki,
- transport opakowań i odpadów do Twojej firmy lub zakładu przetwarzania,
- rozliczanie kaucji z punktami zbiórki oraz wypłaty dla konsumentów,
- dokumentowanie przepływu opakowań i rozliczeń.
* Jeśli jesteś wprowadzającym bezpośrednio, nie musisz osiągać określonych poziomów zbiórki.
Czy muszę podnieść cenę produktów?
Nie ma jednej odpowiedzi – wszystko zależy od tego, jak zdecydujesz się pokryć koszty działania systemu kaucyjnego. Prawo zostawia Ci w tym zakresie swobodę. Dla wielu firm naturalnym krokiem będzie aktualizacja cenników – ale warto pamiętać, że system kaucyjny może być częściowo finansowany z innych źródeł:
- Nieodebrane kaucje – jeśli klient nie odda opakowania, kaucja zostaje w systemie i może zasilić jego budżet.
- Sprzedaż surowców wtórnych – zebrane butelki i puszki mają realną wartość. Ich przetworzenie i sprzedaż mogą pomóc zredukować część kosztów.
Ostatecznie to Ty zdecydujesz, jak zbilansować te wydatki w swoim modelu biznesowym.
Co oznacza dla mnie okres przejściowy w systemie kaucyjnym?
Wraz z uruchomieniem systemu kaucyjnego zacznie obowiązywać okres przejściowy. Ma on na celu umożliwienie przedsiębiorcom, w tym sklepom i producentom napojów w opakowaniach, dostosowania się do nowych przepisów. Na rynku będą równolegle funkcjonować opakowania objęte nową kaucją oraz te, które wprowadzono przed startem systemu. Do końca 2025 roku konsumenci nadal będą mogli zwracać opakowania w ramach starych, dobrowolnych systemów.
Dzięki temu możesz przejść od dotychczasowych zasad do nowych wymagań bez nagłej reorganizacji i presji czasowej. Ten czas możesz wykorzystać na etapowe wdrożenie nowych oznaczeń i procedur zwrotu, przygotowanie dokumentacji oraz przeszkolenie pracowników.
Jak będzie działać system kaucyjny (DRS)? Uproszczony schemat
Jak mogę wykorzystać standardy GS1 w systemie kaucyjnym?
System kaucyjny nakłada konkretne wymagania. Należy oznaczyć opakowania, śledzić ich przepływ, raportować i rozliczać. Możesz wykorzystać standardy GS1 do:
Oznaczania opakowań
Każde opakowanie, oprócz tego, że ma logo kaucji, musi być oznaczone numerem GTIN (Global Trade Item Number), który umożliwia jednoznaczną identyfikację produktu w całym łańcuchu dostaw. Dzięki temu możliwe jest dokładne śledzenie opakowań od momentu ich wyprodukowania, przez sprzedaż, aż po zwrot do punktu zbiórki. Nie musisz tworzyć osobnych identyfikatorów na potrzeby DRS. Korzystasz z tych samych numerów, które już stosujesz w logistyce i sprzedaży.
Automatycznej obsługi zwrotów
Kody kreskowe oraz kody 2D ułatwiają szybkie i bezbłędne skanowanie opakowań w punktach zbiórki. To przyspiesza proces zwrotu – od przyjęcia opakowania po wypłatę kaucji. Minimalizuje też ryzyko błędów. Ty masz wgląd w dane o zwrotach, a operator systemu ma pewność, że rozliczenia są poprawne.
Przygotowania danych do raportowania i rozliczeń
System kaucyjny wymaga precyzyjnych danych o liczbie wprowadzonych i zwróconych opakowań. Dzięki zastosowaniu standardów GS1 możesz uporządkować i zautomatyzować dane o opakowaniach – zyskujesz spójność, większą dokładność oraz gotowość do elektronicznej wymiany informacji. Przejrzyste dane ułatwią nie tylko raportowanie, ale także rozliczenia z operatorem i partnerami w łańcuchu dostaw.
Podsumowanie
System kaucyjny to istotna zmiana w polskim prawie. Będzie wymagać od Ciebie nowych działań, tj. umieszczenia odpowiednich oznaczeń na produktach czy współpracy z operatorem systemu i punktami zbiórki. Okres przejściowy daje Ci czas na przygotowanie się do nowych wymagań. Standardy GS1 mogą Ci w tym pomóc
