Jak raportować według standardu VSME? Poradnik dla MŚP 

Słyszysz „raportowanie ESG” i myślisz o skomplikowanej sprawozdawczości, której obowiązkowo podlegają tylko wielkie korporacje? Standard VSME powstał po to, aby pomóc mniejszym firmom raportować informacje o zrównoważonym rozwoju w prosty i uporządkowany sposób. Dowiedz się, jak raportować według standardu VSME.

Chociaż raportowanie ESG nie jest obowiązkowe dla większości firm z sektora MŚP, to Twoi interesariusze mogą wymagać od Ciebie danych związanych ze zrównoważonym rozwojem. O dane związane ze zrównoważonym rozwojem może zwrócić się do Ciebie Twój kontrahent albo bank. Standard VSME powstał właśnie po to, aby ułatwić mniejszym firmom przygotowanie takich informacji w sposób proporcjonalny do skali działalności. Przeczytaj, czym jest VSME i jak krok po kroku przygotować raport w tym standardzie.

Raportowanie ESG może być osiągalne, proporcjonalne i wartościowe – także dla firm, które nie dysponują rozbudowanymi zespołami. Pobierz raport ESG GS1 Polska za 2025 rok i zobacz, jak w praktyce wygląda raportowanie zgodne ze standardem VSME: Zrównoważony rozwój (ESG) z GS1 Polska – Oryginalne kody kreskowe (GTIN / EAN) nadawane przez GS1 Polska – jedyne oficjalne źródło w Polsce.

Czym jest VSME i kogo dotyczy?

VSME (Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs) to uproszczony i dobrowolny standard raportowania opracowany przez EFRAG. Możesz go wykorzystać, jeśli nie masz obowiązku raportowania zgodnie z CSRD, ale:

• chcesz dobrowolnie raportować dane ESG,
• banki, kontrahenci lub inwestorzy wymagają od Ciebie takich danych,
• w swoim łańcuchu wartości masz firmy, które są objęte CSRD.

Ważne: VSME nie jest alternatywą dla CSRD. Jeśli Twoja firma podlega obowiązkowi raportowania według CSRD, musisz stosować właśnie ten standard.

Czym VSME różni się od CSRD?

Standard VSME jest znacznie prostszy niż raportowanie wymagane przez dyrektywę CSRD. Został zaprojektowany tak, aby Twoja firma z sektora MŚP mogła rozpocząć raportowanie ESG bez konieczności wdrażania od razu rozbudowanych procedur.

VSME nie wymaga przeprowadzania formalnej analizy podwójnej istotności, która jest obowiązkowa w przypadku raportowania zgodnie z CSRD. Standard ten nie narzuca też stosowania rozbudowanych wskaźników ilościowych. W wielu obszarach możesz zacząć od informacji opisowych i jakościowych.

Twoja firma może wprowadzać raportowanie ESG stopniowo. Na początku nie musisz dysponować pełnym zestawem danych liczbowych – możesz rozwijać system zbierania informacji krok po kroku, wraz z rosnącymi potrzebami Twojej firmy i partnerów biznesowych.

Z czego składa się standard VSME?

Zakres ujawnień możesz dostosować do aktualnego etapu rozwoju Twojej firmy oraz oczekiwań Twoich interesariuszy (np. banku czy ważnego kontrahenta).

Standard VSME składa się z dwóch poziomów:

Moduł Podstawowy (Basic Module)

To fundament raportowania, przeznaczony dla firm, które stawiają pierwsze kroki w obszarze ESG. Skupia się on na najważniejszych kwestiach, które realnie wpływają na Twój biznes.

Obejmuje najważniejsze informacje jakościowe oraz wybrane dane ilościowe. Są one proporcjonalne i dostosowane do skali działania sektora MŚP.

W wielu obszarach standard pozwala Ci na raportowanie opisowe. Jest to szczególnie istotne w pierwszych latach, gdy Twoja firma może nie posiadać jeszcze pełnych systemów monitorowania danych liczbowych.

Moduł Kompleksowy (Comprehensive Module)

Jest to rozszerzona wersja raportu, przeznaczona dla firm bardziej dojrzałych w zarządzaniu wpływem na środowisko i społeczeństwo lub takich, od których partnerzy biznesowi wymagają większej szczegółowości.

Rozszerza on listę ujawnień o dodatkowe, bardziej precyzyjne informacje z obszarów środowiskowego (E), społecznego (S) oraz ładu organizacyjnego (G).

Nawet na tym poziomie VSME pilnuje, aby wymagania nie stały się dla Ciebie nadmiernym obciążeniem administracyjnym. Stopień skomplikowania danych nadal pozostaje w zasięgu możliwości średniej wielkości przedsiębiorstwa.

Wskazówka: Na początku skorzystaj z modułu podstawowego. Większość firm z sektora MŚP zaczyna od podstaw, by z czasem, wraz z rozwojem procesów wewnątrz firmy, dołożyć kolejne elementy.

Co powinien zawierać raport zgodny z VSME?

Raport przygotowany według standardu VSME obejmuje podstawowe informacje o firmie oraz dane dotyczące jej wpływu na środowisko, społeczeństwo i sposób zarządzania organizacją. W wielu obszarach możesz zacząć od informacji opisowych, a z czasem uzupełniać raport o bardziej szczegółowe dane.

Dane ogólne i model biznesowy (B1)

To wstęp, w którym przedstawiasz swoją firmę. Określ, czym się zajmujesz, dla kogo pracujesz i jaka jest skala Twojego biznesu. Przygotuj informacje o formie prawnej, branży, rocznym obrocie oraz liczbie pracowników. Wskaż również swoje główne lokalizacje (biura, zakłady, magazyny) i zaznacz, czy raportujesz tylko według Modułu Podstawowego VSME.

Źródła danych: dokumenty rejestrowe (KRS/CEIDG), dane z działu HR oraz sprawozdania finansowe z księgowości.

Zarządzanie i praktyki ESG (B2)

W tej części opisz, jak podchodzisz do kwestii zrównoważonego rozwoju. Czy masz spisane polityki środowiskowe lub etyczne? Czy te działania są powiązane z Twoją strategią biznesową? Jeśli posiadasz kodeks etyki lub regulaminy dotyczące relacji z dostawcami, warto o nich tutaj wspomnieć.

Źródła danych: regulaminy wewnętrzne, kodeksy etyki, procedury operacyjne.

Energia, emisje i zanieczyszczenia (B3–B4)

To sekcja „klimatyczna”. Skup się tu na zużyciu energii (w kWh) z podziałem na źródła odnawialne i konwencjonalne. Jeśli obliczasz ślad węglowy (Zakres 1 i Zakres 2), to jest miejsce na te liczby. Jeśli nie raportujesz emisji do środowiska, krótko uzasadnij, dlaczego w Twoim przypadku nie jest to temat istotny.

Źródła danych: faktury za prąd, gaz, ciepło oraz zestawienia paliwowe z floty samochodowej.

Bioróżnorodność, woda i odpady (B5–B7)

Tutaj pokaż swój wpływ na naturę. Czy Twoje zakłady znajdują się na obszarach chronionych? Jak zarządzasz wodą i czy generujesz odpady? Szczególnie cenne są informacje o Twoich działaniach w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) – np. o recyklingu czy redukcji zużycia surowców.

Źródła danych: faktury od dostawców wody, karty przekazania odpadów, mapy lokalizacji inwestycji.

Twoi pracownicy: Zatrudnienie i bezpieczeństwo (B8–B9)

Ludzie to fundament każdej firmy. Podaj dokładną liczbę pracowników, strukturę zatrudnienia (np. podział ze względu na płeć) oraz rodzaje umów, na jakich pracują. Bardzo ważnym elementem jest kwestia bezpieczeństwa – podaj liczbę wypadków przy pracy (jeśli wystąpiły) i opisz, co robisz, aby im zapobiegać.

Źródła danych: systemy kadrowo-płacowe, dokumentacja BHP.

Rozwój i etyka biznesu (B10–B11)

Ostatni filar to kwestie płacowe, edukacyjne i antykorupcyjne. Zapisz tu informacje o szkoleniach (średnia liczba godzin na pracownika) oraz o tym, czy w firmie obowiązują układy zbiorowe. W części dotyczącej etyki potwierdź, że przestrzegacie zasad antykorupcyjnych oraz zaznacz ewentualne grzywny lub wyroki (albo ich brak).

Źródła danych: rejestry szkoleń, dokumentacja płacowa, oświadczenia zarządu.

Ważne: Pamiętaj o zasadzie proporcjonalności – jako MŚP nie musisz tworzyć opracowań na setki stron. Standard VSME oczekuje od Ciebie konkretów dostosowanych do skali Twojej firmy. Jeśli prowadzisz biuro projektowe, Twoje raportowanie o odpadach będzie znacznie skromniejsze niż w przypadku zakładu produkcyjnego – i to jest całkowicie zgodne ze standardem.

Jakich narzędzi warto użyć podczas pracy nad raportem?

Przygotowanie raportu ESG nie musi oznaczać pracy na wielu arkuszach i ręcznego zbierania danych z różnych źródeł. Możesz skorzystać z narzędzi, które porządkują proces raportowania i pomagają zebrać potrzebne informacje w jednym miejscu.

• Findings – platforma samooceny (VSME), która poprowadzi Cię krok po kroku przez proces zbierania danych. Narzędzie pomoże Ci przygotować techniczny wkład do raportu, umożliwia też zaproszenie do pracy innych członków zespołu lub ekspertów zewnętrznych, a także wskazuje obszary, w których w firmie mogą występować luki wymagające uzupełnienia.
• Envirly – pozwala w prosty sposób obliczyć ślad węglowy Twojej firmy w zakresach 1, 2 i 3 z wykorzystaniem podstawowych danych, takich jak rachunki za energię, zużycie paliwa czy informacje o transporcie. W panelu analitycznym sprawdzisz, które obszary Twojej działalności generują największe emisje, dzięki czemu łatwiej określisz, od czego zacząć działania redukcyjne.

Przeczytaj więcej o obliczaniu śladu węglowego: Ślad węglowy firmy – czym jest i jak go mierzyć  – Akademia Cyfryzacji GS1 Polska.