5 zastosowań kodów kreskowych GS1

Kody kreskowe są obecne wszędzie – od linii produkcyjnych, przez magazyny, aż po sklepowe półki. Od ponad pół wieku standardy GS1 pełnią funkcję uniwersalnego języka handlu, który pozwala systemom komputerowym na całym świecie identyfikować i wymieniać dane o produktach.

Rodzaje kodów

Kody kreskowe

W zależności od miejsca w łańcuchu dostaw stosuje się różne typy kodów kreskowych od GS1, np.:

EAN/UPC: najpopularniejsza rodzina kodów kreskowych stosowanych na produktach konsumenckich. Umożliwiają szybkie skanowanie przy kasie i reprezentują numer GTIN identyfikujący produkt w systemach handlowych.
GS1-128: kod kreskowy używany głównie w logistyce i magazynowaniu. Pozwala zakodować wiele danych (np. numer partii, datę ważności, kraj pochodzenia) dzięki zastosowaniu Identyfikatorów Zastosowania GS1.
ITF-14: kod kreskowy stosowany do znakowania opakowań zbiorczych. Dzięki prostej budowie dobrze nadaje się do druku bezpośrednio na tekturze falistej i służy do identyfikacji opakowań niedetalicznych (nieprzechodzących przez kasę), szczególnie opakowań zbiorczych.

Więcej o kodach kreskowych przeczytasz w artykule: Główne standardy GS1 do gromadzenia danych – Akademia Cyfryzacji GS1 Polska.

Kody 2D od GS1

Wśród kodów dwuwymiarowych od GS1 możemy wyróżnić m.in.:

GS1 DataMatrix: dwuwymiarowy kod, który można trwale nanieść bezpośrednio na produkt – nawet w trudnych warunkach przemysłowych. Oprócz GTIN pozwala zapisać dodatkowe dane, np. numer partii, datę ważności czy numer seryjny.
Kod QR z GS1 Digital Link: kod QR, w którym dzięki standardowi GS1 Digital Link można zakodować nie tylko numer GTIN, ale też dodać adres URL prowadzący do cyfrowych informacji. Łączy potrzeby biznesu (np. sprzedaż, zarządzanie danymi) z dostępem konsumenta do dodatkowych treści przez smartfon.

Jak wdrażać kody 2D od GS1? 10 dobrych praktyk dla firm – Akademia Cyfryzacji GS1 Polska

1. Automatyzacja sprzedaży i obsługi klienta

Na produktach w sklepach najczęściej znajduje się symbol EAN-13, który przedstawia numer GTIN jednoznacznie identyfikujący produkt. Skaner odczytuje symbol kodu kreskowego (np. EAN-13), w którym zakodowany jest Globalny Numer Jednostki Handlowej (GTIN). System sprzedażowy wykorzystuje odczytany numer do wyszukania produktu w bazie danych sklepu lub centralnym systemie sprzedażowym i przypisanej do niego ceny.

Automatyczna identyfikacja znacząco ogranicza ryzyko błędów w porównaniu z ręcznym wprowadzaniem danych oraz przyspiesza obsługę klientów – co przekłada się na krótsze kolejki i sprawniejszą sprzedaż.

2. Monitorowanie stanów i optymalizacja zapasów

Kody kreskowe wspierają zarządzanie zapasami, gdyż umożliwiają szybką identyfikację produktów i automatyczne rejestrowanie operacji magazynowych oraz sprzedażowych w systemach informatycznych. Stany magazynowe mogą być aktualizowane w czasie rzeczywistym po sprzedaży, przyjęciu dostaw, kompletacji zamówień czy przesunięciach towarów.

Dzięki temu właściciele i menedżerowie mają bieżący wgląd w dostępność asortymentu, mogą szybciej reagować na braki oraz ograniczać ryzyko nadmiernego magazynowania.

3. Usprawnienie przepływu towarów

Kody kreskowe umożliwiają jednoznaczną identyfikację produktów i jednostek logistycznych dzięki zakodowanym numerom identyfikacyjnym zgodnym ze standardami GS1. W zależności od zastosowania wykorzystywane są różne typy oznaczeń.

Na poziomie produktów detalicznych najczęściej stosuje się kod w formacie EAN-13, który przedstawia numer GTIN i pozwala na jednoznaczną identyfikację produktu.

W logistyce, szczególnie przy opakowaniach zbiorczych, stosuje się symbole takie jak GS1-128. Umożliwia on zakodowanie różnych identyfikatorów GS1 oraz dodatkowych danych operacyjnych przy użyciu Identyfikatorów Zastosowania GS1 (IZ), takich jak numer partii, data ważności czy ilość produktu.

Automatyczny odczyt tych informacji ogranicza ręczne wprowadzanie danych, zmniejsza ryzyko błędów i wspiera zarządzanie zapasami oraz kontrolę rotacji towarów, szczególnie w branżach wrażliwych na terminy przydatności.

4. Traceability i kontrola produkcji

W procesach produkcyjnych kody kreskowe umożliwiają jednoznaczną identyfikację surowców, półproduktów i wyrobów gotowych dzięki zakodowanym numerom identyfikacyjnym. Systemy produkcyjne mogą rejestrować kluczowe etapy wytwarzania i powiązać gotowy produkt z określoną partią materiałów wykorzystanych w procesie.

W zależności od potrzeb identyfikacja może obejmować numer GTIN określający typ produktu oraz dane zmienne, takie jak numer partii, numer seryjny czy data produkcji. Informacje te mogą być zapisywane w symbolach takich jak GS1-128, co umożliwia ich automatyczne odczytywanie na kolejnych etapach procesu.

Identyfikowalność (traceability) pozwala szybko ustalić pochodzenie surowców, przebieg procesu produkcyjnego oraz kierunek dystrybucji gotowych produktów. Dzięki temu w przypadku wykrycia nieprawidłowości firma może precyzyjnie wskazać partie objęte ryzykiem, zamiast wycofywać całą produkcję.

Ma to kluczowe znaczenie dla kontroli jakości, bezpieczeństwa produktów i konsumentów oraz sprawnej współpracy z partnerami handlowymi.

Chcesz dowiedzieć się więcej o standardach GS1?

Rozpocznij nasz kurs!

5. Wsparcie systemu kaucyjnego w Polsce

W Polsce system kaucyjny obejmuje określone ustawowo rodzaje opakowań po napojach, w tym butelki PET, puszki aluminiowe oraz wybrane opakowania szklane. Opakowania objęte systemem są oznaczane kodem kreskowym zawierającym numer GTIN, który umożliwia ich jednoznaczną identyfikację.

Automaty zwrotne (RVM) odczytują kod kreskowy i na podstawie danych zapisanych w systemie informatycznym weryfikują, czy dany typ opakowania jest w systemie kaucyjnym i jaka jest wartość kaucji.

Dzięki automatycznej identyfikacji zwroty opakowań są szybkie i ograniczają ryzyko błędów. System umożliwia także monitorowanie obrotu opakowaniami wielorazowymi, takimi jak butelki zwrotne, co wspiera efektywne zarządzanie logistyką zwrotną.

Kody kreskowe są więc nie tylko narzędziem biznesowym, lecz także ważnym elementem odpowiedzialności środowiskowej. Ułatwiają firmom wspieranie zrównoważonego rozwoju i uczestnictwo w gospodarce o obiegu zamkniętym.

System kaucyjny w Polsce: rola GS1 w zrównoważonym zarządzaniu odpadami opakowaniowymi – Akademia Cyfryzacji GS1 Polska

Czy kody 2D od GS1 zastąpią kody kreskowe?

Tradycyjne kody kreskowe (1D) od ponad 50 lat stanowią fundament automatycznej identyfikacji produktów w handlu i logistyce. Są szybkie w odczycie i sprawdzają się tam, gdzie kluczowa jest sprawna obsługa sprzedaży i przepływu towarów.

Jednak rozwój technologii oraz rosnące potrzeby biznesu i konsumentów sprawiają, że coraz większą rolę odgrywają kody dwuwymiarowe (2D) zgodne ze standardami GS1, w tym kody QR z GS1 Digital Link. Dzięki nim możliwe jest zakodowanie większej ilości informacji oraz powiązanie fizycznych produktów z internetem. Aby czytać kody 2D od GS1, skanery w sklepach muszą zostać zmodernizowane.

Kody QR z GS1 Digital Link umożliwiają m.in.:

• przekierowanie konsumenta do aktualnych informacji o produkcie (np. skład, alergeny, instrukcje użycia),
• wsparcie systemów weryfikacji daty ważności i ograniczenie ryzyka sprzedaży przeterminowanych produktów,
• integrację z aplikacjami mobilnymi, e-commerce i działaniami marketingowymi.

Podsumowanie

Tradycyjne kody kreskowe zapewniają wspólny język dla wszystkich uczestników łańcucha dostaw – od prostej identyfikacji w sklepie po zaawansowaną logistykę magazynową i systemy kaucyjne. Kody 2D od GS1 rozszerzają tę funkcjonalność, ale nie zastępują 1D, które wciąż pozostają fundamentem automatyzacji i cyfryzacji procesów biznesowych.