Czym jest EUDR?
26 stycznia 2026 (Last updated: 20 marca 2026)
Unijne rozporządzenie EUDR (European Union Deforestation Regulation) ma ułatwić kontrolę pochodzenia surowców wykorzystywanych w produkcji. Gdy wejdzie w życie każdy podmiot, który wprowadza towary na rynek UE będzie musiał udowodnić, że jego produkty nie przyczyniają się do wylesiania. Jak EUDR będzie działał i kogo dotyczy? Dowiesz się z artykułu.
Co to jest EUDR?
EUDR to rozporządzenie Unii Europejskiej, które ma minimalizować wpływ państw UE na procesy wylesiania i degradacji lasów na całym świecie. Nowe przepisy nakładają restrykcyjne obowiązki na podmioty, które w ramach działalności handlowej:
- wprowadzają produkty na rynek UE (w tym importerzy),
- udostępniają produkty na rynku UE (dystrybutorzy),
- eksportują produkty poza granice wspólnoty.
Harmonogram wdrożenia EUDR
18 grudnia 2025 r. państwa członkowskie UE ostatecznie zatwierdziły zmiany w rozporządzeniu. Najważniejszą z nich jest przesunięcie o 12 miesięcy daty wejścia w życie przepisów, co ma dać firmom czas niezbędny do przygotowanie procedur i systemów IT.
- 30 grudnia 2026 r. – przepisy zaczną obowiązywać średnie i duże przedsiębiorstwa.
- 30 czerwca 2027 r. – wejście w życie przepisów dla mikro i małych przedsiębiorstw (MŚP).
Kogo dotyczy EUDR?
Rozporządzenie dotyczy zarówno osób prawnych, jak i osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Przepisy dzielą je na dwa typy podmiotów. Są to:
- Operatorzy – firmy (producenci, importerzy), które jako pierwsze wprowadzają produkt do obrotu w UE.
- Handlowcy – pozostali uczestnicy łańcucha dostaw, którzy muszą zapewnić ciągłość informacji o legalności towaru.
Jakie surowce i produkty obejmuje EUDR?
EUDR skupia się na siedmiu grupach surowców, których pozyskiwanie wiąże się z najwyższym ryzykiem dla środowiska. Należą do nich: bydło, kakao, kawa, palma olejowa, soja, kauczuk oraz drewno.
Rozporządzenie nie ogranicza się jednak do wymienienia ogólnych typów surowców. EUDR obejmuje również szeroką listę produktów pochodnych, które zostały z nich wytworzone lub zawierają je jako składnik. Oznacza to, że obowiązki regulacyjne dotyczą nie tylko producentów surowców, ale także firm, które oferują gotowe wyroby. W przepisach ujęto obszerną listę produktów, która obejmuje m.in.:
- mięso i podroby wołowe, wyroby skórzane,
- czekoladę i wyroby cukiernicze,
- meble, palety drewniane, ramy, a nawet papierowe naczynia kuchenne,
- wyroby papiernicze i poligraficzne (książki, gazety, etykiety).
Czym jest deklaracja należytej staranności?
Zgodnie z EUDR żaden produkt objęty regulacją nie może trafić do obrotu bez złożenia deklaracji należytej staranności (Due Diligence Statement). Składa się ją drogą elektroniczną w specjalnym rejestrze Komisji Europejskiej (EU DDDS Registry).
W deklaracji operator musi potwierdzić, że:
1. Zebrał szczegółowe dane o pochodzeniu towaru, w tym precyzyjne współrzędne geograficzne (geolokalizację) wszystkich działek, na których wytworzono dany surowiec.
2. Dokonał rzetelnej oceny ryzyka wylesiania w kraju pochodzenia (w oparciu o datę graniczną: 31 grudnia 2020 r.).
3. Wdrożył odpowiednie działania ograniczające ryzyko, takie jak dodatkowa weryfikacja dostawców, uzupełnienie danych lub zmiana źródła zaopatrzenia, jeżeli analiza wykazała jakiekolwiek ryzyko niezgodności.
Jak standardy GS1 wspierają realizację EUDR?
Standardy GS1 stanowią cyfrowy fundament, na którym firmy mogą budować transparentność wymaganą przez EUDR.
Globalny Numer Jednostki Handlowej (GTIN) pozwala na precyzyjne powiązanie konkretnej partii towaru z jej cyfrowym „śladem” w rejestrze UE.
Globalny Numer Lokalizacyjny (GLN) ułatwia zarządzanie danymi o miejscach pochodzenia i przetwórstwa surowców.
Wykorzystanie standardów kodowania i wymiany danych, np. kodów 2D czy systemów EPCIS, pozwala na automatyczne przekazywanie numerów DDR* i DDV** między partnerami handlowymi. Nie tylko usprawnia to przepływ informacji, lecz także zmniejsza ryzyko błędów.
* DDR (numer referencyjny): Numer deklaracji należytej staranności. Może być udostępniany partnerom lub organom w celu uzyskania dostępu do informacji. Służy również do powiązania informacji dotyczących tego samego produktu w całym łańcuchu dostaw.
** DDV (numer weryfikacyjny): Unikalny kod zabezpieczający, który działa jak hasło. Jest niezbędny do uzyskania przez uprawnione organy dostępu do szczegółowych informacji zawartych w deklaracji należytej staranności.
Podsumowanie
Dostosowanie się do wymogów EUDR, choć dla wielu firm może być wyzwaniem, jest też szansą na cyfryzację i uporządkowanie procesów w łańcuchu dostaw. Rzetelne przygotowanie się do nowych obowiązków zapobiegnie dotkliwym karom, a także przyczyni się do budowania przewagi konkurencyjnej opartej na zaufaniu konsumentów i trosce o planetę.
