Czym jest i do czego służy kod QR?

Kody QR znajdziesz dziś na opakowaniach produktów, biletach, plakatach, dokumentach i stronach internetowych. Po zeskanowaniu mogą otworzyć stronę, wyświetlić informacje, ułatwić płatność lub przekazać dane o produkcie. Czym dokładnie jest kod QR, jak działa i jakie informacje można w nim zapisać? W tym artykule wyjaśniamy najważniejsze zagadnienia związane z tematem kodów QR i przedstawiamy kod QR z GS1 Digital Link. 

Co to jest kod QR i jak działa?

Kod QR (Quick Response — szybka odpowiedź) to kod dwuwymiarowy, który służy do kodowania znaków. W przeciwieństwie do tradycyjnych liniowych kodów kreskowych zapisuje dane zarówno w pionie, jak i w poziomie. Aparat w telefonie lub specjalny czytnik kodów QR rozpoznaje układ elementów kodu, odczytuje dane i wykonuje odpowiednią czynność, np. otwiera stronę internetową.

Czym kod dwuwymiarowy różni się od kreskowego?  – Akademia Cyfryzacji GS1 Polska 

Przypominają one niewielkie kwadraty, których układ służy do zapisywania danych oraz informacji potrzebnych do prawidłowego odczytania kodu. Za ich pomocą można zapisywać m.in. cyfry, litery, symbole oraz dane binarne.

Kody QR powstały z myślą o celach przemysłowych i transportowych. Szybko okazało się, że ich możliwości wykraczają o wiele dalej. Dziś używamy ich w codziennym życiu, a najbardziej korzysta na tym branża reklamowa. Powód jest prosty: dzięki nim można łatwo udostępnić użytkownikowi adres strony internetowej bądź inne zasoby.

Z czego składa się kod QR?

Skoro wiemy już, co to jest kod QR, możemy przejść do tego, jak jest on zbudowany. Przede wszystkim zawsze przybiera postać kwadratu, składającego się z ciemnych oraz jasnych modułów. To właśnie dzięki nim zakodowane są wszelkie znajdujące się w kodzie informacje.

Ich układ może wydawać się chaotyczny. Jednakże to tylko pozory — każdy moduł ma swoje zadanie do wykonania i nic nie dzieje się tutaj przypadkowo. Budowa kodu QR składa się z następujących elementów:

• Pozycja — tzw. wzory pozycji pozwalają czytnikowi kodów odnaleźć kod np. na kolorowym opakowaniu produktu. Znajdują się one w trzech narożnikach kodu QR.  
• Wersja — kod QR musi mieć zapisaną informację o jego wersji. Kod QR występuje w 40 wersjach, które różnią się liczbą modułów i pojemnością danych. Wersja 1 ma 21 × 21 modułów, a każda kolejna jest większa o cztery moduły z każdej strony. 
• Słowa kodowe — moduły są esencją kodów QR. Tworzą one obszary, w których zapisane są dane oraz informacje potrzebne do korekcji błędów. Mechanizm maskowania pomaga odpowiednio rozłożyć jasne i ciemne moduły, aby ułatwić odczyt kodu. 
• Synchronizacja — wzory pozycji oddzielane są przez dwa wzory synchronizacji. To naprzemiennie ułożone jasne i ciemne pola, które ułatwiają czytnikowi określenie wielkości konkretnego modułu. 
• Wyrównanie — wzory wyrównania pomagają prawidłowo odczytać kod, gdy jego obraz jest zniekształcony, np. z powodu kąta skanowania lub zakrzywionej powierzchni. Ich liczba zależy od wersji kodu. 
• Strefa ciszy — to jasny, pusty obszar wokół całego kodu QR. Oddziela symbol od tekstu, grafik i innych elementów, dzięki czemu czytnik może prawidłowo rozpoznać jego granice. 

Ile informacji może zawierać kod QR? 

To, ile informacji można zapisać w kodzie QR, zależy od jego wersji, rodzaju danych i poziomu korekcji błędów. Najmniejszy kod w wersji 1 ma 21 × 21 modułów, a największy w wersji 40 – 177 × 177 modułów. 

Pojemność kodu jest różna dla cyfr, znaków alfanumerycznych, danych binarnych i znaków kanji. W przypadku znaków numerycznych kod może pomieścić więcej danych niż przy zapisie liter i symboli. Największa wersja, przy najniższym poziomie korekcji błędów, może zapisać maksymalnie 7089 cyfr albo 4296 znaków alfanumerycznych. Im więcej danych zawiera kod, tym gęstszy jest jego wzór. 

Czy kod QR musi być czarno-biały? 

Sam kod nie musi być czarno-biały, ale powinien wyraźnie odróżniać się od tła. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest ciemny kod na jasnym, jednolitym tle. Wokół symbolu należy również zachować jasną strefę ciszy, która pomaga czytnikowi rozpoznać jego granice. 

Jakie jest zastosowanie kodów QR?

Kody QR są zdolne do zapisania cyfr, liter oraz symboli. Dzięki temu znajdują zastosowanie w wielu obszarach naszego życia. Kluczowe jednak jest to, że tekst może być odpowiednio sformatowany, aby czytnik kodu mógł wykonać jakąś akcję. Jednakże należy pamiętać o tym, że nie każde oprogramowanie (czytnik) jest w stanie obsłużyć wszystkie formaty. Przyjrzyjmy się tym najchętniej wykorzystywanym.

Najpopularniejsze formaty kodów QR

• Adres internetowy — to zapewne najbardziej popularny format kodów QR. Bardzo często pojawiają się w reklamach lub gazetach i bezproblemowo pozwalają użytkownikowi przenieść się na konkretną witrynę. Po zeskanowaniu kod może prowadzić do adresu URL firmy, produktu lub wybranej kampanii.
• E-mail — kod QR może zawierać także gotową wiadomość e-mail oraz adres odbiorcy. Dzięki temu można w łatwy sposób wysłać maila.
• Numer telefonu — jeżeli czytnik obsługuje taką akcję, możliwe jest przechowanie numeru telefonu oraz automatyczne połączenie po zeskanowaniu kodu.
• Informacje o sieci Wi-Fi — kod QR może zawierać nazwę sieci i hasło. Ułatwia to nawiązanie połączenia Wi-Fi bez ręcznego wpisywania danych. 
• Tekst — kod QR może zawierać zwykły tekst, np. numer biletu, krótką instrukcję lub dodatkową informację. 
• Położenie geograficzne — istnieje także możliwość zapisania danych geolokalizacyjnych. Po zeskanowaniu kodu użytkownik może wyświetlić lokalizację danego obiektu, np. hotelu. 
• SMS — bardzo podobne zastosowanie jak w przypadku e-maila. Nie trzeba wysyłać SMS-a ręcznie, można to zrobić za pomocą kodu QR. 
• Dane kontaktowe — kod może pełnić funkcję elektronicznej wizytówki. Po jego zeskanowaniu użytkownik może zapisać dane w książce adresowej telefonu. 
• Informacje o wydarzeniu — kod QR może też znacznie ułatwić organizatorom wydarzeń udostępnienie informacji na ich temat. Taki kod może przechowywać wszystkie dane o nazwie, dacie i szczegółach imprezy. 

Jak odczytać kod QR? 

Do odczytu kodu QR najczęściej wystarczy otworzyć aparat w telefonie i skierować go na kod. Na ekranie powinien pojawić się link lub komunikat z dostępną czynnością. 

Większość współczesnych smartfonów odczytuje kody QR bezpośrednio w aplikacji aparatu. Dotyczy to zarówno telefonów z Androidem, jak i urządzeń z systemem iOS. W przypadku starszych urządzeń może być potrzebna dodatkowa aplikacja do skanowania kodów. Skaner kodów QR należy pobierać wyłącznie z zaufanego źródła. Na całe szczęście można go znaleźć w Sklepie Google lub App Store. 

Jak wygenerować kod QR? 

Generator kodów QR pozwala utworzyć własny kod na podstawie wpisanego tekstu, linku lub innych danych. Wiele takich narzędzi jest bezpłatnych, ale niektóre dodatkowe funkcje, np. statystyki skanowania lub możliwość zmiany adresu docelowego, mogą wymagać opłaty. Niektóre narzędzia umożliwiają również skorzystanie z gotowych szablonów i dopasowanie wyglądu kodu do materiałów firmy. 

Kod QR można zapisać jako plik graficzny, np. JPG, PNG, GIF czy TIFF. Można go następnie umieścić na swojej stronie internetowej, przesłać e-mailem lub wykorzystać w materiałach drukowanych. Przed publikacją należy sprawdzić, czy kod działa i pozostaje czytelny w docelowym rozmiarze. 

Czy rozmiar kodu jest ważny? 

Dobór odpowiedniego rozmiaru zależy od rodzaju produktu, metody nadruku i wymagań odbiorcy oraz ilości danych zawartych w kodzie. Trzeba pamiętać o jednej rzeczy — kod musi być czytelny dla czytników. Na ten przykład, ogromny kod umieszczony na ścianie można zeskanować oddalając się od niego wystarczająco daleko. Z kolei odczytanie bardzo małego kodu przez aparat o słabej jakości może być nie lada wyzwaniem.  

Czy kody QR są bezpieczne? 

Kod QR jest nośnikiem danych i sam w sobie nie stanowi zagrożenia. Może jednak prowadzić do fałszywej strony, formularza wyłudzającego informacje lub niebezpiecznego pliku. Użytkownik nie zawsze widzi od razu, jaki adres został zapisany w kodzie. 

Przed zeskanowaniem takiego kodu należy więc stosować się do następujących zasad bezpieczeństwa: 

• Zawsze weryfikuj wiarygodność źródła, które udostępnia kod QR. 
• Sprawdź adres wyświetlony przez telefon przed otwarciem strony. 
• Zwróć uwagę, czy na oryginalny kod nie została naklejona inna etykieta. 
• Nie podawaj hasła, danych karty ani innych poufnych informacji, jeżeli strona budzi wątpliwości. 
• Nie zapisuj w publicznie dostępnym kodzie danych, których nie chcesz udostępniać innym osobom. 

Czym różni się zwykły kod QR od kodu QR z GS1 Digital Link? 

Zwykły kod QR może zawierać np. adres strony internetowej, tekst, dane kontaktowe lub informacje potrzebne do połączenia z siecią Wi-Fi. Po zeskanowaniu najczęściej otwiera jedną wskazaną stronę albo uruchamia określoną czynność. 

Kod QR z GS1 Digital Link również może prowadzić do treści dostępnych online. Zawiera jednak identyfikator GS1, np. numer GTIN, który jednoznacznie identyfikuje produkt. W kodzie mogą znaleźć się także dodatkowe dane, np. numer partii, data ważności lub numer seryjny. 

Dzięki temu ten sam kod może wspierać różne zastosowania. Konsument po zeskanowaniu go smartfonem może przejść np. do składu produktu, instrukcji, informacji o pochodzeniu lub zasadach recyklingu. Odpowiednio przygotowane systemy firmowe mogą natomiast wykorzystać zapisane dane w sprzedaży, logistyce i innych procesach biznesowych.